Τι είναι η νυχτερινή ενούρηση

Το παιδί σας πάσχει από νυχτερινή ενούρηση όταν ουρεί στο κρεβάτι του τη νύχτα, κατά τη διάρκεια του ύπνου. Η ημερήσια ενούρηση είναι η ακράτεια ούρων κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ο γιατρός μπορεί να αναφέρει τον όρο «πρωτοπαθής ενούρηση», για τα παιδιά που εμφάνιζαν ανέκαθεν ακράτεια, ή τον όρο «δευτεροπαθής ενούρηση», για τα παιδιά που εμφανίζουν ακράτεια 6 μήνες ύστερα από μια περίοδο κατά την οποία παρέμεναν «στεγνά».

Τα περισσότερα παιδιά μαθαίνουν να πηγαίνουν στην τουαλέτα ανάμεσα στο 2ο και 4ο έτος της ηλικίας τους. Η νυχτερινή ενούρηση παρατηρείται στο 40% των παιδιών ηλικίας 3 ετών, ποσοστό που μειώνεται σε 20% κατά το 5ο έτος. Στα αγόρια, το φαινόμενο εμφανίζεται με μεγαλύτερη συχνότητα. Φαίνεται ότι η νυχτερινή ενούρηση είναι κληρονομική.

Τι προκαλεί την ενούρηση

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η ακράτεια οφείλεται σε καθυστερημένη ωρίμανση των τμημάτων του νευρικού συστήματος που ελέγχουν την ουροδόχο κύστη. Αυτή η ωρίμανση μπορεί να επέλθει σε διαφορετικές ηλικίες. Κάθε παιδί αναπτύσσεται με τους δικούς του ρυθμούς. Επίσης, η ουροδόχος κύστη μπορεί να μην είναι αρκετά ανεπτυγμένη, ώστε να συγκρατεί τα ούρα καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας. Αυτή η καθυστερημένη ανάπτυξη μπορεί να συνοδεύεται από διαφυγή μικρών ποσοτήτων ούρων κατά τη διάρκεια της ημέρας ή με εκτεταμένη ενούρηση τη νύχτα. Επιπλέον, το παιδί μπορεί να μην αντιλαμβάνεται ότι η κύστη του είναι γεμάτη και ότι πρέπει να σηκωθεί για να πάει στην τουαλέτα.

Η δευτεροπαθής ενούρηση μπορεί να οφείλεται σε ένα νέο στρεσογόνο παράγοντα, όπως η γέννηση ενός μωρού στην οικογένεια, μια ασθένεια, ένας θάνατος ή ακόμα και ένα διαζύγιο. Σπάνια, περίπου στο 1% των περιπτώσεων, συνδέεται με παθήσεις όπως ο διαβήτης, η δρεπανοκυτταρική αναιμία, η δυσκοιλιότητα και διάφορα προβλήματα της ουροδόχου κύστης που προκαλούν ακράτεια. Πολλά από αυτά τα παιδιά εμφανίζουν συμπτώματα που βοηθούν στον εντοπισμό του προβλήματος (για παράδειγμα, στο διαβήτη εκδηλώνεται πολυουρία). Τα παιδιά με ουρολοιμώξεις μπορεί να εμφανίζουν πόνο και συχνουρία. Συνήθως νιώθουν την ανάγκη να ουρήσουν επειγόντως, ενώ τα ούρα τους είναι θολά και δύσοσμα. Τα δυσκοίλια παιδιά θα έχουν αραιές κενώσεις με σκληρά κόπρανα και μπορεί να παρουσιάζουν διαφυγή υγρών κοπράνων (εγκόπριση).

Η ημερήσια ενούρηση μπορεί να οφείλεται σε διαταραχή των προσαγωγών νευρικών ώσεων προς την ουροδόχο (π.χ. εγκεφαλική παράλυση). Αν υπάρχει κάποιο πρόβλημα στον νωτιαίο μυελό, αυτό θα επηρεάσει τη βάδιση και τις κενώσεις. Άλλα πιθανά αίτια της ημερήσιας ενούρησης είναι η δυσκοιλιότητα, η ουρολοίμωξη και ο διαβήτης.

Πώς αντιμετωπίζεται η ενούρηση

Τις περισσότερες φορές, τα παιδιά ξεπερνούν μόνα τους αυτή τη συνήθεια, χωρίς να παρουσιαστεί ανάγκη για κάποια θεραπεία. Μόνο το 5% των δεκάχρονων και το 2% των δεκαεξάχρονων εξακολουθούν να εμφανίζουν νυχτερινή ενούρηση.
Υπάρχουν μερικοί απλοί κανόνες που θα βοηθήσουν την κατάσταση:

Το παιδί δεν πρέπει να πίνει ροφήματα με καφεΐνη, ειδικά προτού πέσει για ύπνο. Ωστόσο, μην αφήνετε το παιδί να κοιμηθεί διψασμένο.
Το παιδί πρέπει να μάθει να ουρεί προτού κοιμηθεί.
Τυλίξτε το στρώμα με ένα πλαστικό κάλυμμα.
Αν το παιδί ουρεί στο κρεβάτι του και είναι αρκετά μεγάλο, ζητήστε τη βοήθειά του για να αλλάξετε τα σεντόνια. Αυτή η κίνηση δεν θα πρέπει να φαίνεται σαν τιμωρία, αλλά σαν μια άσκηση προσωπικής ανάληψης ευθυνών. Αν υπάρχουν κι άλλα παιδιά στο σπίτι, φροντίστε να αναθέσετε και σε αυτά κάποια δουλειά, ώστε το παιδί να μην αισθάνεται ότι γίνονται διακρίσεις εις βάρος του.
Ένα ημερολόγιο στο οποίο το παιδί θα κολλάει ένα αυτοκόλλητο αστέρι ύστερα από κάθε στεγνή νύχτα, παρέχει κίνητρα. Αυτή η μέθοδος έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στο 20% των παιδιών. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις είναι αναποτελεσματική.
Μην ενθαρρύνετε το παιδί να βγάζει τις πάνες το βράδυ, αν δεν νιώθει έτοιμο γι’ αυτό το βήμα.

Τα ξυπνητήρια ενούρησης συνιστώνται ειδικά για τα μεγαλύτερα παιδιά που θέλουν να απαλλαγούν από αυτό το πρόβλημα. Υπάρχουν διάφορα είδη ξυπνητηριών. Συνήθως αποτελούνται από μια συσκευή που ανιχνεύει την υγρασία. Η συσκευή προσαρμόζεται στην πιτζάμα του παιδιού, κοντά στη βουβωνική χώρα. Στο αυτί του παιδιού τοποθετείται ένας βομβητής. Οι πρώτες σταγόνες ενεργοποιούν το ξυπνητήρι, το παιδί ξυπνάει και διακόπτει την ούρηση. Έπειτα, το παιδί απενεργοποιεί το ξυπνητήρι και πηγαίνει στο μπάνιο. Αν το παιδί έχει κίνητρα και είναι πρόθυμο να χρησιμοποιήσει το ξυπνητήρι για 1-2 μήνες, η επιτυχία είναι βέβαιη κατά 70-90%. Περίπου 20% των παιδιών εμφανίζουν ξανά το πρόβλημα της ενούρησης, όταν σταματούν να χρησιμοποιούν το ξυπνητήρι.

Ορισμένοι γιατροί συνιστούν ασκήσεις για την αύξηση χωρητικότητας της ουροδόχου κύστης. Αυτές ενθαρρύνουν το παιδί να συγκρατείται για λίγα λεπτά μετά την αρχική ανάγκη ούρησης. Είναι μια θεωρητικά βοηθητική μέθοδος για ένα παιδί με μικρή χωρητικότητα ουροδόχου, αλλά δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία που να αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητά της.

Υπάρχουν ορισμένα φάρμακα για την αντιμετώπιση της νυχτερινής ενούρησης. Επειδή η ενούρηση είναι ένα πρόβλημα που σχετίζεται με την ανάπτυξη του παιδιού και τείνει να βελτιώνεται με την ωρίμανση, οι κίνδυνοι και τα οφέλη αυτών των φαρμάκων πρέπει να αξιολογούνται προσεκτικά πριν από τη χορήγηση οποιουδήποτε σκευάσματος.

Το συνηθέστερα χορηγούμενο φάρμακο καλείται δεσμοπρεσσίνη και είναι ένα είδος αντιδιουρητικής ορμόνης. Αυτή η ορμόνη απαντάται στο σώμα και ρόλος της είναι να συγκρατεί το νερό και να μειώνει την ούρηση. Μπορεί να χορηγηθεί με ρινικό σπρέι ή ταμπλέτες. Είναι αποτελεσματικό στο 70% των παιδιών, αλλά πολλά από αυτά υποτροπιάζουν μετά τη διακοπή του φαρμάκου. Η δεσμοπρεσσίνη είναι χρήσιμη βραχυπρόθεσμα, όταν, για παράδειγμα, το παιδί πρέπει να μείνει σε ένα φιλικό σπίτι ή σε μια κατασκήνωση.

Ένα παλιότερο φάρμακο, η ιμιπραμίνη, έχει επίσης αποδειχθεί αποτελεσματικό σε κάποιες περιπτώσεις. Χρησιμοποιείται κυρίως σαν αντικαταθλιπτικό και μπορεί να έχει σοβαρές παρενέργειες, γι’ αυτό και δεν πρέπει να αποτελεί την πρώτη μας επιλογή. Επειδή είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη αν χορηγηθεί σε αυξημένες δόσεις, πρέπει να διατηρείται μακριά από τα παιδιά.