• 1. Ποια είναι τα όργανα του ουροποιητικού συστήματος και πού εμφανίζονται οι καρκίνοι;

    Το ουροποιητικό σύστημα του ανθρώπου αποτελείται από τους νεφρούς, τους ουρητήρες, την ουροδόχο κύστη και την ουρήθρα. Σκοπός του συστήματος αυτού είναι η παραγωγή και η αποβολή των ούρων και, μαζί μ’ αυτά, μιας σειράς άχρηστων συστατικών που παράγονται στον οργανισμό από τις καύσεις, καθώς και η διατήρηση του ισοζυγίου του νερού και των ηλεκτρολυτών στο ανθρώπινο σώμα.

    Στο ουροποιητικό σύστημα του ανθρώπου διακρίνουμε δύο οργανικές ενότητες: τα όργανα παραγωγής των ούρων, που είναι οι νεφροί, και τα όργανα αποχέτευσης των ούρων, που είναι οι νεφρικοί κάλυκες, η νεφρική πύελος, οι ουρητήρες, η ουροδόχος κύστη και η ουρήθρα.

  • 2. Τι είναι ο νεφρός και ποια είναι η λειτουργία του;

    Είναι δύο, ένας αριστερός και ένας δεξιός. O δεξιός νεφρός βρίσκεται λίγο χαμηλότερα από τον αριστερό, γιατί πιέζεται από το ήπαρ, το οποίο βρίσκεται ακριβώς από επάνω του. Στον κάθε νεφρό διακρίνουμε μια πρόσθια και μια οπίσθια επιφάνεια που είναι υπόκυρτες, ένα έξω χείλος που είναι κυρτό και ένα έσω που είναι κοίλο, έναν άνω κι έναν κάτω πόλο. Στον άνω πόλο του κάθε νεφρού βρίσκεται το σύστοιχο επινεφρίδιο (σημαντικότατος ενδοκρινής αδένας). Στο έσω χείλος του νεφρού υπάρχει μια βαθιά σχισμή, η πύλη του νεφρού, που οδηγεί σε ένα άνοιγμα στο εσωτερικό του οργάνου, το οποίο λέγεται νεφρική κοιλία. Στη νεφρική κοιλία βρίσκεται η νεφρική πύελος. Από την πύλη του νεφρού μπαίνει η νεφρική αρτηρία (κλάδος της κοιλιακής αορτής) και βγαίνουν η νεφρική φλέβα, τα λεμφαγγεία του νεφρού και η νεφρική πύελος με τον ουρητήρα.

    Σκοπός του συστήματος αυτού είναι η παραγωγή και η αποβολή των ούρων και, μαζί μ’ αυτά, μιας σειράς άχρηστων συστατικών που παράγονται στον οργανισμό από τις καύσεις, καθώς και η διατήρηση του ισοζυγίου του νερού και των ηλεκτρολυτών στο ανθρώπινο σώμα.

  • 3. Ποια είναι τα αίτια του καρκίνου του νεφρού;

    Κάπνισμα: Οι καπνιστές διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο του νεφρού, συγκριτικά με τους μη καπνιστές. Ο κίνδυνος αυτός αυξάνει ανάλογα με τον αριθμό των τσιγάρων και το χρονικό διάστημα, κατά το οποίο καπνίζει κάποιος.
    Παχυσαρκία: Η παχυσαρκία αυξάνει, επίσης, τον κίνδυνο καρκίνου του νεφρού, περισσότερο στο γυναικείο πληθυσμό.
    Υψηλή αρτηριακή πίεση: Η μη ελεγχόμενη υπέρταση έχει συσχετιστεί σε αρκετές μελέτες με την εμφάνιση καρκίνου του νεφρού.
    Διατροφή: Η υπερβολική κατανάλωση κόκκινου κρέατος, ζωικού λίπους και τηγανητών αυξάνει τον κίνδυνο για καρκίνο του νεφρού. Από την άλλη πλευρά, η συχνή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών έχει προστατευτική δράση.
    Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του νεφρού: Τα άτομα που έχουν ένα μέλος της οικογένειας με καρκίνο του νεφρού αντιμετωπίζουν ελαφρά αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
    Αιμοκάθαρση: Ασθενείς που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση λόγω νεφρικής ανεπάρκειας για πολλά χρόνια, έχουν επίσης αυξημένο κίνδυνο.

  • 4. Ποιος είναι ο συχνότερος πρωτοπαθής όγκος που εμφανίζεται στο νεφρό στους ενήλικες και τι συμπτώματα έχει;

    Στο νεφρό αναπτύσσονται κακοήθεις όγκοι είτε πρωτοπαθώς, είτε δευτεροπαθώς δηλαδή σαν συνέπεια μετάστασης όγκου από άλλο σημείο του σώματος. Ο συχνότερος πρωτοπαθής κακοήθης όγκος του νεφρού (80-90% των περιπτώσεων) είναι το καρκίνωμα των νεφρικών κυττάρων (ή αλλιώς αδενοκαρκίνωμα του νεφρού), που αναπτύσσεται στο νεφρικό φλοιό, ενώ σε συχνότητα ακολουθεί το καρκίνωμα των κυττάρων του μεταβατικού επιθηλίου, που αναπτύσσεται στη νεφρική πύελο και συγγενεύει ιστολογικά με τους όγκους που αναπτύσσονται στην ουροδόχο κύστη. Στα παιδιά συχνός είναι ο όγκος Wilms ή νεφροβλάστωμα. Στα αρχικά στάδια συνήθως η νόσος δεν εμφανίζει ιδιαίτερα συμπτώματα. Στις περιπτώσεις αυτές η διάγνωση μπορεί να γίνει μόνο τυχαία (π.χ. κατά τον υπερηχογραφικό έλεγχο της κοιλίας για άλλο λόγο). Καθώς ο όγκος αυξάνεται, μπορεί να εμφανιστεί αιματουρία, άλγος στην οσφύ και ψηλαφητή μάζα στην κοιλιακή χώρα, απώλεια βάρους, αδυναμία, πυρετός κ.τ.λ. Οι συνηθέστερες εξετάσεις για τη διάγνωση και διερεύνηση του καρκίνου του νεφρού είναι: Υπερηχογράφημα, Αξονική τομογραφία, Μαγνητική τομογραφία.

  • 5. Ποια είναι η θεραπεία του καρκίνου του νεφρού;

    Η χειρουργική εξαίρεση του νεφρού (ριζική νεφρεκτομή) ή σε επιλεγμένες περιπτώσεις (μονόνεφρος, αμφοτερόπλευροι όγκοι, μικρό μέγεθος και περιφερική εντόπιση του όγκου) του τμήματος που περιέχει τον όγκο (μερική νεφρεκτομή), σε μερικές περιπτώσεις μαζί με αφαίρεση του ουρητήρα, αποτελεί τη θεραπεία εκλογής, με πολύ καλά αποτελέσματα.

  • 6. Τι είναι ο ουρητήρας, ποιος όγκος συνήθως εμφανίζεται εκεί και τι συμπτώματα κάνει;

    Οι ουρητήρες είναι δυο, ένας από κάθε νεφρό, και μεταφέρουν τα ούρα από τους νεφρούς στην κύστη. Ο κάθε ουρητήρας έχει μήκος 25-30cm. O ουρητήρας μπαίνει στο τοίχωμα της ουροδόχου κύστης λοξά και η πορεία του μέσα στο τοίχωμά της σχηματίζει ένα ειδικό βαλβιδικό μηχανισμό, που δεν επιτρέπει στα ούρα που έχουν περάσει μέσα στην ουροδόχο κύστη να επιστρέψουν στον ουρητήρα. Οι όγκοι αυτοί εμφανίζονται σπανιότερα και αποτελούν το 8% των νεφρικών όγκων και μόνο το 5% των όγκων του ουροποιητικού από μεταβατικό επιθήλιο. Οι όγκοι από το μεταβατικό επιθήλιο εμφανίζονται πολύ συχνά στην ουροδόχο κύστη, με τους οποίους οι όγκοι των νεφρών έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά, ως προς την προέλευση και την παθογένεια, αλλά και την εξέλιξη και σταδιοποίησή τους.

  • 7. Ποια είναι τα αίτια του καρκίνου του ουρητήρα;

    Η ακριβής αιτιολογία ανάπτυξης του καρκίνου της ουροδόχου κύστης είναι άγνωστη. Ωστόσο, υπάρχουν κάποιοι παράγοντες κινδύνου που αυξάνουν τις πιθανότητες εμφάνισής του:
    • Η αύξηση της ηλικίας ευνοεί την ανάπτυξή του. Περισσότεροι από το 70% των ασθενών είναι ηλικίας άνω των 65 ετών.
    • Το κάπνισμα αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισής του. Οι καπνιστές διατρέχουν 2,5 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο ουροδόχου κύστης σε σχέση με τους μη καπνιστές.
    • Έκθεση σε χημικές ουσίες στο χώρο εργασίας. Εργαζόμενοι σε χώρους επεξεργασίας δέρματος, με βιομηχανικά ελαστικά, βαφές και οδηγοί φορτηγών διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο.
    • Η χημειοθεραπεία με φάρμακα, όπως η κυκλοφωσφαμίδη.

  • 8. Ποια είναι η θεραπεία του καρκίνου του ουρητήρα και έχει κάποιον ρόλο η ρομποτική χειρουργική εδώ;

    Ίδια όπως και σε περιπτώσεις όγκου της νεφρικής πυέλου, δηλαδή η νεφροουρητηρεκτομή. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις (μονόνεφρος, μεγάλος σε ηλικία ασθενής), μπορεί να γίνει αφαίρεση μόνο του τμήματος που περιέχει τον όγκο (μερική ουρητηρεκτομή).

  • 9. Τι είναι ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης και ποιες είναι οι μορφές του;

    Ο καρκίνος της κύστης είναι μία νόσος όπου τα καρκινικά κύτταρα σχηματίζονται μέσα στους ιστούς της ουροδόχου κύστης. Στις ΗΠΑ περισσότερες από 67.000 περίπου νέες περιπτώσεις καρκίνου της ουροδόχου κύστης διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο. Είναι ο 4ος πιο συχνός καρκίνος στους άνδρες και ο 9ος συχνότερος καρκίνος των γυναικών στις ΗΠΑ. Ευτυχώς οι περισσότεροι ασθενείς με καρκίνο στην ουροδόχο κύστη δεν πεθαίνουν από τη νόσο, αλλά μόνο 13.000 άνθρωποι υποκύπτουν ετησίως από αυτήν ή τις επιπλοκές της. Σήμερα ο καρκίνος της κύστεως χωρίζεται σε δύο μεγάλες κατηγορίες. Επιφανειακός είναι ο καρκίνος που εντοπίζεται στον βλεννογόνο. Διηθητικός είναι ο καρκίνος που εισχωρεί στο μυϊκό τοίχωμα και μπορεί να επεκταθεί και έξω από αυτό. Η διαίρεση αυτή έχει μεγάλη σημασία, γιατί διαφέρει και η θεραπεία αλλά και η πρόγνωση.

  • 10. Ποια είναι τα αίτια του καρκίνου της ουροδόχου κύστης;

    Η ακριβής αιτιολογία ανάπτυξης του καρκίνου της ουροδόχου κύστης είναι άγνωστη. Ωστόσο, υπάρχουν κάποιοι παράγοντες κινδύνου που αυξάνουν τις πιθανότητες εμφάνισής του:

    • Η αύξηση της ηλικίας ευνοεί την ανάπτυξή του• περισσότεροι από το 70% των ασθενών είναι ηλικίας άνω των 65 ετών.
    • Το κάπνισμα αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισής του. Οι καπνιστές διατρέχουν 2,5 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο ουροδόχου κύστης σε σχέση με τους μη καπνιστές.
    • Έκθεση σε χημικές ουσίες στο χώρο εργασίας. Εργαζόμενοι σε χώρους επεξεργασίας δέρματος, με βιομηχανικά ελαστικά, βαφές και οδηγοί φορτηγών διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο.
    • Η χημειοθεραπεία με φάρμακα, όπως η κυκλοφωσφαμίδη.
    • Η ακτινοβολία στην πύελο (κάτω μέρος της κοιλιάς) για τη θεραπεία του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης του καρκίνου ουροδόχου κύστης.
    •Οι μακροχρόνιες λοιμώξεις της ουροδόχου κύστης, όπως σε ασθενείς με μόνιμο ουροκαθετήρα.

  • 11. Ποια είναι τα συμπτώματα του καρκίνου της ουροδόχου κύστης και πώς γίνεται η διάγνωσή του;

    Τα συνήθη συμπτώματα του καρκίνου της ουροδόχου κύστης είναι:

    • Αίμα στα ούρα, αιματουρία (χρωματίζοντας τα ούρα από ροζέ σε βαθύ κόκκινα).
    • Πόνος κατά την ούρηση.
    • Συχνουρία ή αίσθημα ούρησης, χωρίς να έχει περιεχόμενο η κύστη.
    • Πόνος χαμηλά στη μέση.

    Η διάγνωση γίνεται με την κυστεοσκόπηση και βιοψία ή και διουρηθρική αφαίρεση του όγκου της κύστης.

  • 12. Τι είναι η κυστεοσκόπηση – βιοψία ή και διουρηθρική αφαίρεση του όγκου της κύστης;

    Η κυστεοσκόπηση είναι ενδοσκοπική μέθοδος που επιτρέπει την εξέταση του εσωτερικού της ουροδόχου κύστης. Κατά την κυστεοσκόπηση, εκτός από την επισκόπηση του εσωτερικού της κύστης, μπορούν να γίνουν βιοψίες από μορφώματα ή ύποπτες περιοχές που πιθανόν να υπάρχουν. Η μέθοδος χρησιμοποιείται επίσης και για θεραπευτικούς σκοπούς. Βιοψία είναι η λήψη ιστών που μπορούν να εξετασθούν στο μικροσκόπιο από τον παθολογοανατόμο, για τυχόν ύπαρξη καρκίνου. Η βιοψία για τον έλεγχο του καρκίνου της ουροδόχου κύστης εκτελείται συνήθως κατά τη διάρκεια της κυστεοσκόπησης. Μερικές φορές, είναι δυνατόν ν’ αφαιρεθεί ολόκληρος ο όγκος κατά τη βιοψία.

  • 13. Πώς θεραπεύεται ο επιφανειακός καρκίνος της ουροδόχου κύστης;

    Η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου της ουροδόχου κύστης μπορεί να σώσει τη ζωή ενός ατόμου. Παρόλα αυτά, τις περισσότερες φορές επανέρχεται αργότερα. Όταν ο καρκίνος είναι επιφανειακός, χρησιμοποιούμε ένα κυστεοσκόπιο, για να περικόψουμε το νεόπλασμα και τον ιστό που το περιβάλλει (TUR-Β). Εν συνεχεία, για την προφύλαξη του ασθενούς από τον κίνδυνο των υποτροπών, γίνεται έγχυση στην κύστη κυτταροστατικών φαρμάκων ανά τακτά χρονικά διαστήματα Ο ασθενής υποβάλλεται σε έλεγχο με κυστεοσκόπηση για αρκετά χρόνια. Περίπου το 60-80% των ασθενών με επιφανειακό όγκο υποτροπιάζει και ένα 10-15% των επιφανειακών όγκων θα μεταπέσει σε διηθητικό.

  • 14. Πώς θεραπεύεται ο διηθητικός καρκίνος της ουροδόχου κύστης;

    Επειδή πρόκειται για επιθετικό καρκίνο, χρειάζεται άμεση και ριζική θεραπεία. Σήμερα, τα καλύτερα αποτελέσματα επιτυγχάνονται με τη χειρουργική θεραπεία, κατά την οποία αφαιρείται η κύστη με τον προστάτη και τις σπερματοδόχες κύστεις (ριζική κυστεκτομή) και γίνεται είτε αντικατάσταση της κύστεως με τη δημιουργία νέας κύστεως από τμήμα εντέρου, ώστε ο ασθενής να ουρεί φυσιολογικά, είτε, σε περιπτώσεις που αυτό δεν είναι εφικτό, γίνεται εκτροπή των ούρων στο κοιλιακό τοίχωμα και τα ούρα συλλέγονται σε ειδικό σάκο. Τα αποτελέσματα είναι πολύ καλά, εφόσον η εγχείρηση γίνει στα αρχικά στάδια. Σε προχωρημένα στάδια ή σε περιπτώσεις που ο ασθενής αρνείται την εγχείρηση ή δεν μπορεί να χειρουργηθεί για άλλους λόγους (μεγάλη ηλικία, ύπαρξη νόσων που απαγορεύουν την επέμβαση), μπορεί να υποβληθεί σε ακτινοθεραπεία ή χημειοθεραπεία, με λιγότερο καλά αποτελέσματα.

  • 15. Ποια είναι τα συμπεράσματα – σημεία κλειδιά για τους καρκίνους του ουροποιητικού συστήματος;

    1. Μεγάλη σημασία έχει η έγκαιρη και πρόωρη διάγνωση των καρκίνων της ουροδόχου κύστεως, νεφρικής πυέλου και ουρητήρων στα πρώτα στάδια και η σωστή εκτίμηση του σταδίου, γιατί από αυτό θα εξαρτηθεί και η κατάλληλη θεραπεία που θα συσταθεί και μπορεί να είναι και οριστική.

    2. Όταν έχει κάποιος συμπτώματα, πρέπει να επισκεφτεί κάποιον ουρολόγο για να τα διορθώσει, αλλιώς μπορούν να του προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα.

    3. Όλες αυτές οι παθήσεις μπορεί να προκαλέσουν αιματουρία, όμως καμιά αιματουρία δεν πρέπει να θεωρείται αθώα και η πρώτη υποψία πρέπει πάντα να είναι κάποιο νεόπλασμα. Για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητο να ζητείται άμεσα η βοήθεια του Ουρολόγου, ο οποίος θα πρέπει να διερευνήσει το πρόβλημα.

    4. Σαν συμπέρασμα, μπορούμε να πούμε ότι ο έλεγχος κάθε αιματουρίας είναι το καθοριστικό στοιχείο για την έγκαιρη διάγνωση κάθε καρκίνου του ουροποιητικού συστήματος.

    5. Η Ρομποτική Χειρουργική αναδύεται ως μια βιώσιμη εναλλακτική λύση για τους ασθενείς με καρκίνους του ουροποιητικού συστήματος, καθώς η βελτιωμένη οπτικοποίηση και ο έλεγχος του χειρουργικού ρομπότ da Vinci παρέχει στο χειρουργό ένα επίπεδο ακρίβειας ακόμα και ανώτερο από εκείνο της ανοικτής χειρουργικής επέμβασης. Η ρομποτική χειρουργική προσφέρει και άλλα πλεονεκτήματα, ιδίως όσον αφορά τη λιγότερη διεγχειρητική απώλεια αίματος. Και επειδή η ρομποτική διαδικασία περιλαμβάνει λειτουργίες μέσα από μια σειρά από μικρές τομές, αντί μιας ενιαίας μεγάλης τομής, προσφέρει επίσης τα οφέλη της ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής.